GLOBALNA AUTOMOBILSKA INDUSTRIJA MIJENJA TRŽIŠNU GEOGRAFIJU
Kinesko tržište slabi, evropsko raste, a proizvodnja ne prati promjene u potražnji
Dok evropsko tržište novih automobila bilježi rast, globalna automobilska industrija suočava se s padom proizvodnje i sve izraženijim promjenama u raspodjeli tržišne potražnje. Kina, godinama najveće i jedno od najvažnijih tržišta za svjetske proizvođače, prolazi kroz ozbiljno usporavanje domaće prodaje. Istovremeno, evropski kupci ponovo kupuju više novih automobila, ali sve veći dio te potražnje zadovoljava se vozilima proizvedenim izvan Evropske unije. Kineski proizvođači u takvim okolnostima šire izvoz, dok tradicionalni evropski brendovi pokušavaju nadoknaditi gubitke na tržištu koje im je decenijama donosilo značajan dio prihoda.
Globalna proizvodnja i negativna prodaja
Podaci Evropskog udruženja proizvođača automobila (ACEA) pokazuju da je svjetsko tržište novih automobila u prvih šest mjeseci 2026. godine oslabilo. Registracije su pale za 4,9% (35,7 miliona vozila), dok je globalna proizvodnja smanjena za 1% (37,6 miliona automobila).
Najveći pojedinačni pritisak dolazi iz Kine, gdje je domaća potražnja oslabila, a registracije su u prvom polugodištu pale za 23,2%. Kineska proizvodnja istovremeno je smanjena za 5,8%, što je njen prvi pad od 2020. godine. Slabiji rezultati zabilježeni su i u Sjevernoj Americi, gdje je proizvodnja pala 1,4%, dok je azijsko tržište u cjelini zabilježilo pad registracija od 11%.
Ipak, globalna slika nije jednolična. Južna Amerika ostvarila je rast registracija od 16,9%, uz posebno dobre rezultate Brazila, što pokazuje da se potražnja ne smanjuje na svim velikim tržištima.
Evropa ide u suprotnom smjeru
Za razliku od globalnog prosjeka, Evropska unija bilježi rast prodaje. U prvih devet mjeseci registrovano je 8,52 miliona novih automobila, što je 5,7% više nego u istom periodu protekle godine. Na širem evropskom tržištu, koje uključuje i Veliku Britaniju i zemlje EFTA-e, rast je iznosio 6,3% (približno 10,56 miliona vozila).
Septembar je dodatno potvrdio pozitivno kretanje. Registracije u Evropskoj uniji porasle su 9,3%, dok je na širem evropskom tržištu zabilježen rast od 10,2%.
Međutim, rast prodaje ne prati odgovarajuće povećanje proizvodnje. Prema ACEA-i, proizvodnja automobila u Evropskoj uniji u prvom polugodištu smanjena je za 0,4%. Još je značajniji podatak da je udio automobila proizvedenih unutar EU u ukupnoj prodaji na tom tržištu pao na rekordno niskih 68%.
To znači da se približno svaki treći novi automobil prodat u Evropskoj uniji proizvodi izvan njenih granica. Njemačka je i dalje najveće proizvodno središte, s udjelom koji odgovara 20% prodaje na tržištu EU, a slijede Španija s 12 i Češka s 10%.
Kineski automobili sve snažnije ulaze u Evropu
Jedan od glavnih razloga zbog kojih rast evropske prodaje ne prati i rast domaće proizvodnje jeste povećan uvoz. U prvih šest mjeseci 2026. uvoz automobila u Evropsku uniju porastao je 16,1% po broju vozila, dok je izvoz smanjen 5,9%. Posebno je izražen rast uvoza iz Kine, čija je vrijednost povećana 70,5%, na 10,5 milijardi eura, uz više od 700.000 uvezenih vozila.
Podaci Evropske grupacije za transport vozila (ECG), zasnovani na statistici Eurostata, pokazuju da je u prvih osam mjeseci u Evropsku uniju direktno iz Kine uvezeno više od 1,1 milion putničkih automobila. Time je već premašen ukupan broj takvih uvoza iz cijele 2025. godine.
Posebno je zanimljiva struktura tog uvoza. Hibridni automobili činili su 43%, električni 42%, a vozila s motorima SUS preostalih 15%. Dakle, kineski proizvođači ne osvajaju evropsko tržište samo jeftinijim električnim automobilima. Sve ozbiljnije prisustvo ostvaruju i u hibridnom segmentu, koji je među evropskim kupcima trenutno veoma tražen.
Kina gubi kupce kod kuće, ali povećava izvoz
U kineskoj automobilskoj industriji odvija se naizgled paradoksalan proces. Prema podacima Kineskog udruženja proizvođača automobila (CAAM), proizvodnja i ukupna prodaja vozila u prvih devet mjeseci smanjene su za 4,5%. Međutim, iza ukupnih vrijednosti krije se mnogo veća razlika između domaćeg tržišta i izvoza.
Domaća prodaja u Kini pala je 22% (15,06 miliona vozila), dok je izvoz dostigao 8,2 miliona automobila, uz rast od približno 67%. Samo u septembru kineski proizvođači izvezli su 1,05 miliona vozila, što je 61,5% više nego u istom mjesecu prethodne godine.
Posebno brzo raste izvoz elektrificiranih automobila. U prvih devet mjeseci kineski izvoz takvih vozila dostigao je četiri miliona primjeraka, uz rast od 131%. Samo u septembru izvezeno je 571.000 elektrificiranih automobila, što je više od polovine ukupnog kineskog izvoza vozila u tom mjesecu.
To pokazuje da kineska industrija sve veći dio svojih proizvodnih kapaciteta usmjerava prema inostranim tržištima. Evropa je pritom jedno od najvažnijih odredišta, ali nije i jedino.
Njemački proizvođači između dva tržišta
Posljedice promjena posebno se vide kod njemačkih proizvođača, koji su godinama ostvarivali značajan dio prodaje u Kini. Volkswagen je u trećem tromjesečju zabilježio pad globalnih isporuka od 14,3%. Isporuke u Kini smanjene su čak 38,5%, dok je u prvih devet mjeseci njihov pad dostigao 30,2%. Volkswagen je istovremeno u zapadnoj Evropi zabilježio pad isporuka od 2,8%, uz rast od 1,4% u centralnoj i istočnoj Evropi.
BMW je u trećem tromjesečju isporučio 551.072 vozila, što je 6,3% manje nego godinu ranije. U Kini je zabilježen pad od 24,8%, dok su isporuke u Evropi porasle 2,7%, a u SAD-u 2,5%.
Mercedes-Benz je u istom periodu zabilježio pad prodaje automobila od osam odsto. U Kini je prodaja smanjena 31%, dok je u Evropi porasla pet odsto, a u SAD-u šest odsto.
Ovi rezultati pokazuju da evropsko tržište djelimično ublažava gubitke njemačkih proizvođača u Kini, ali ih ne može u potpunosti nadoknaditi. Osim toga, rast prodaje automobila kineskih brendova u Evropi dodatno pojačava konkurenciju upravo na tržištu na kojem tradicionalni proizvođači pokušavaju sačuvati svoje pozicije.
Promjena koja nadilazi jednu poslovnu godinu
Aktuelna kretanja ne mogu se posmatrati samo kao privremeni pad prodaje u Kini ili kratkoročni oporavak evropskog tržišta. Riječ je o promjeni odnosa snaga u globalnoj automobilskoj industriji.
Evropa ponovo kupuje više automobila, ali sve manji dio te potražnje zadovoljava proizvodnja unutar Evropske unije. Kina, s druge strane, ima problem s domaćom prodajom, ali raspolaže velikim proizvodnim kapacitetima i sve snažnijim izvoznim rezultatima. Tradicionalni evropski proizvođači istovremeno gube dio kupaca na kineskom tržištu i suočavaju se s novim konkurentima na vlastitom terenu.
Zbog toga je možda najvažniji podatak da se udio automobila proizvedenih u EU u njenoj ukupnoj prodaji spustio na rekordno niskih 68%. Rast tržišta, dakle, ne znači automatski i oporavak evropske automobilske proizvodnje.
Upravo će sposobnost evropskih proizvođača da zadrže kupce na domaćem tržištu, da odgovore na kinesku konkurenciju i ponovo ojačaju proizvodnju unutar Evrope biti jedan od ključnih pokazatelja njihove buduće konkurentnosti. (AGr)
